człowiek
Autor: Lech Trzeciak | dodano: 2012-10-19
Czy kolor oczu noworodka może się zmienić?

Odpowiada dr n. med. Lech Trzeciak, redaktor Świata Nauki:

Większość dzieci rodzi się z niebieskimi oczami, które z czasem ciemnieją. Fakt ten, choć coraz lepiej znany, ciągle zaskakuje wielu młodych rodziców.

Tymczasem już od lat trzydziestych w badaniach po­pulacyjnych ze zdziwieniem stwierdzano, że im starsza grupa wiekowa, tym więcej ciemnookich. Uznano więc, że z wiekiem tęczówki ciemnieją. Sądzono, że dochodzi do tego zwykle w okresie dojrzewania. Sprawę wyja­śniły opublikowane w 1975 roku analizy przeprowa­dzone w ramach badania dużej grupy bliźniąt z okolic Louisville w stanie Kentucky, których obserwację roz­poczęto jeszcze w 1957 roku. Okazało się, że chociaż w wieku trzech–sześciu miesięcy jasne oczy miało 75% dziewczynek i 82% chłopców, to gdy dzieci skończy­ły sześć lat, odsetek ten spadł do, odpowiednio, 26% i 32%. Trzeba dodać, że u niektórych dzieci doszło do rozjaśnienia oczu.

Barwa tęczówki zależy głównie od obecności melani­ny, tego samego barwnika, który odpowiada za kolor na­szych włosów i skóry. Jest on wytwarzany przez komórki zwane melanocytami i zbiera się w nich w specjalnych ziarnistościach. Bardzo gęsta warstwa takich komórek pokrywa tylną powierzchnię tęczówki, ale ilość melani­ny w nich zgromadzona jest podobna u wszystkich lu­dzi i nie wpływa istotnie na kolor oczu. Decyduje o nim melanina znajdująca się w melanocytach rozproszonych w zrębie tęczówki. Brązowe tęczówki zawierają nawet o 40% więcej melaniny niż niebieskie.

Produkcja melaniny w zrębie u dzieci rasy białej na ogół zaczyna się w kilka tygodni lub miesięcy po urodze­niu i właśnie to tłumaczy, dlaczego barwa ich oczu tak bardzo się zmienia w okresie przedszkolnym. Niektóre organizacje zajmujące się poszukiwaniem zaginionych w ogóle nie uwzględniają koloru oczu w rysopisie, jeśli dziecko nie ukończyło piątego roku życia!

Po kilku latach życia produkcja melaniny w oku ustaje i kolor tęczówek się stabilizuje, za wyjątkiem przypadków spowodowanych cho-robą, urazem lub przyjmowaniem niektórych le­ków. Spośród nich szczególnie silny efekt wywie­rają pochodne prostaglandyn (np. latanoprost), stosowane w leczeniu jaskry. U części pacjen­tów wywołują one już po kilku miesiącach sto­sowania silne zbrązowienie oczu. Naukowców zainspirowało to do sprawdzenia, czy barwa oczu zdrowych dorosłych osób rzeczywiście jest stabilna. Ponownie sięgnięto do grupy bliźniąt z Louisville i okazało się, że u około 6% dzieci kolor tęczówki nieco zmienił się między szóstym a 18 rokiem życia. Przy okazji niespodziewanie odkryto także, że w czasie trwania obserwacji u około 10% matek tych dzieci tęczówki znacznie pojaśniały. Tak więc nie przywiązujmy się zanad­to do koloru naszych oczu, tym bardziej barwy oczu naszych dzieci.

Więcej w miesięczniku „Świat Nauki" nr 11/2006 »
Drukuj »
Ten artykuł nie został jeszcze skomentowany.
Aktualne numery
08/2018
10/2017 - specjalny
Kalendarium
Sierpień
16
W 1858 r. Królowa brytyjska Wiktoria Hanowerska i 15. prezydent USA James Buchanan, Jr. zainaugurowali transatlantycki kablel telegraficzny, wymieniając telegramy z pozdrowieniami.
Warto przeczytać
Od czasów bomby atomowej nie było technologii, która zaalarmowałaby wynalazców do tego stopnia, że zdecydowali się ostrzec świat przed jej wykorzystaniem. Nie było aż do wiosny 2015 roku, kiedy biolożka Jennifer Doudna wezwała do ogłoszenia światowego moratorium na stosowanie CRISPR, nowego narzędzia do edycji genów - rewolucyjnej technologii, którą sama pomagała stworzyć, umożliwiającej wprowadzanie dziedzicznych zmian w ludzkich zarodkach.

Logowanie

Nazwa użytkownika

Hasło

Autor: Lech Trzeciak | dodano: 2012-10-19
Czy kolor oczu noworodka może się zmienić?

Odpowiada dr n. med. Lech Trzeciak, redaktor Świata Nauki:

Większość dzieci rodzi się z niebieskimi oczami, które z czasem ciemnieją. Fakt ten, choć coraz lepiej znany, ciągle zaskakuje wielu młodych rodziców.

Tymczasem już od lat trzydziestych w badaniach po­pulacyjnych ze zdziwieniem stwierdzano, że im starsza grupa wiekowa, tym więcej ciemnookich. Uznano więc, że z wiekiem tęczówki ciemnieją. Sądzono, że dochodzi do tego zwykle w okresie dojrzewania. Sprawę wyja­śniły opublikowane w 1975 roku analizy przeprowa­dzone w ramach badania dużej grupy bliźniąt z okolic Louisville w stanie Kentucky, których obserwację roz­poczęto jeszcze w 1957 roku. Okazało się, że chociaż w wieku trzech–sześciu miesięcy jasne oczy miało 75% dziewczynek i 82% chłopców, to gdy dzieci skończy­ły sześć lat, odsetek ten spadł do, odpowiednio, 26% i 32%. Trzeba dodać, że u niektórych dzieci doszło do rozjaśnienia oczu.

Barwa tęczówki zależy głównie od obecności melani­ny, tego samego barwnika, który odpowiada za kolor na­szych włosów i skóry. Jest on wytwarzany przez komórki zwane melanocytami i zbiera się w nich w specjalnych ziarnistościach. Bardzo gęsta warstwa takich komórek pokrywa tylną powierzchnię tęczówki, ale ilość melani­ny w nich zgromadzona jest podobna u wszystkich lu­dzi i nie wpływa istotnie na kolor oczu. Decyduje o nim melanina znajdująca się w melanocytach rozproszonych w zrębie tęczówki. Brązowe tęczówki zawierają nawet o 40% więcej melaniny niż niebieskie.

Produkcja melaniny w zrębie u dzieci rasy białej na ogół zaczyna się w kilka tygodni lub miesięcy po urodze­niu i właśnie to tłumaczy, dlaczego barwa ich oczu tak bardzo się zmienia w okresie przedszkolnym. Niektóre organizacje zajmujące się poszukiwaniem zaginionych w ogóle nie uwzględniają koloru oczu w rysopisie, jeśli dziecko nie ukończyło piątego roku życia!

Po kilku latach życia produkcja melaniny w oku ustaje i kolor tęczówek się stabilizuje, za wyjątkiem przypadków spowodowanych cho-robą, urazem lub przyjmowaniem niektórych le­ków. Spośród nich szczególnie silny efekt wywie­rają pochodne prostaglandyn (np. latanoprost), stosowane w leczeniu jaskry. U części pacjen­tów wywołują one już po kilku miesiącach sto­sowania silne zbrązowienie oczu. Naukowców zainspirowało to do sprawdzenia, czy barwa oczu zdrowych dorosłych osób rzeczywiście jest stabilna. Ponownie sięgnięto do grupy bliźniąt z Louisville i okazało się, że u około 6% dzieci kolor tęczówki nieco zmienił się między szóstym a 18 rokiem życia. Przy okazji niespodziewanie odkryto także, że w czasie trwania obserwacji u około 10% matek tych dzieci tęczówki znacznie pojaśniały. Tak więc nie przywiązujmy się zanad­to do koloru naszych oczu, tym bardziej barwy oczu naszych dzieci.