człowiek
Autor: Lech Trzeciak | dodano: 2012-10-19
Czy kolor oczu noworodka może się zmienić?

Odpowiada dr n. med. Lech Trzeciak, redaktor Świata Nauki:

Większość dzieci rodzi się z niebieskimi oczami, które z czasem ciemnieją. Fakt ten, choć coraz lepiej znany, ciągle zaskakuje wielu młodych rodziców.

Tymczasem już od lat trzydziestych w badaniach po­pulacyjnych ze zdziwieniem stwierdzano, że im starsza grupa wiekowa, tym więcej ciemnookich. Uznano więc, że z wiekiem tęczówki ciemnieją. Sądzono, że dochodzi do tego zwykle w okresie dojrzewania. Sprawę wyja­śniły opublikowane w 1975 roku analizy przeprowa­dzone w ramach badania dużej grupy bliźniąt z okolic Louisville w stanie Kentucky, których obserwację roz­poczęto jeszcze w 1957 roku. Okazało się, że chociaż w wieku trzech–sześciu miesięcy jasne oczy miało 75% dziewczynek i 82% chłopców, to gdy dzieci skończy­ły sześć lat, odsetek ten spadł do, odpowiednio, 26% i 32%. Trzeba dodać, że u niektórych dzieci doszło do rozjaśnienia oczu.

Barwa tęczówki zależy głównie od obecności melani­ny, tego samego barwnika, który odpowiada za kolor na­szych włosów i skóry. Jest on wytwarzany przez komórki zwane melanocytami i zbiera się w nich w specjalnych ziarnistościach. Bardzo gęsta warstwa takich komórek pokrywa tylną powierzchnię tęczówki, ale ilość melani­ny w nich zgromadzona jest podobna u wszystkich lu­dzi i nie wpływa istotnie na kolor oczu. Decyduje o nim melanina znajdująca się w melanocytach rozproszonych w zrębie tęczówki. Brązowe tęczówki zawierają nawet o 40% więcej melaniny niż niebieskie.

Produkcja melaniny w zrębie u dzieci rasy białej na ogół zaczyna się w kilka tygodni lub miesięcy po urodze­niu i właśnie to tłumaczy, dlaczego barwa ich oczu tak bardzo się zmienia w okresie przedszkolnym. Niektóre organizacje zajmujące się poszukiwaniem zaginionych w ogóle nie uwzględniają koloru oczu w rysopisie, jeśli dziecko nie ukończyło piątego roku życia!

Po kilku latach życia produkcja melaniny w oku ustaje i kolor tęczówek się stabilizuje, za wyjątkiem przypadków spowodowanych cho-robą, urazem lub przyjmowaniem niektórych le­ków. Spośród nich szczególnie silny efekt wywie­rają pochodne prostaglandyn (np. latanoprost), stosowane w leczeniu jaskry. U części pacjen­tów wywołują one już po kilku miesiącach sto­sowania silne zbrązowienie oczu. Naukowców zainspirowało to do sprawdzenia, czy barwa oczu zdrowych dorosłych osób rzeczywiście jest stabilna. Ponownie sięgnięto do grupy bliźniąt z Louisville i okazało się, że u około 6% dzieci kolor tęczówki nieco zmienił się między szóstym a 18 rokiem życia. Przy okazji niespodziewanie odkryto także, że w czasie trwania obserwacji u około 10% matek tych dzieci tęczówki znacznie pojaśniały. Tak więc nie przywiązujmy się zanad­to do koloru naszych oczu, tym bardziej barwy oczu naszych dzieci.

Więcej w miesięczniku „Świat Nauki" nr 11/2006 »
Drukuj »
Ten artykuł nie został jeszcze skomentowany.
Aktualne numery
12/2017
10/2017 - specjalny
Kalendarium
Listopad
24
W 1859 r. Karol Darwin opublikował dzieło O powstaniu gatunków na drodze doboru naturalnego.
Warto przeczytać
Chwila bez biologii… nie istnieje. W nas i wokół nas kipi życie. Dlaczego by wobec tego nie poznać go bliżej, najlepiej we własnym laboratorium? By nie sięgać daleko, można zacząć od siebie.

Logowanie

Nazwa użytkownika

Hasło

Autor: Lech Trzeciak | dodano: 2012-10-19
Czy kolor oczu noworodka może się zmienić?

Odpowiada dr n. med. Lech Trzeciak, redaktor Świata Nauki:

Większość dzieci rodzi się z niebieskimi oczami, które z czasem ciemnieją. Fakt ten, choć coraz lepiej znany, ciągle zaskakuje wielu młodych rodziców.

Tymczasem już od lat trzydziestych w badaniach po­pulacyjnych ze zdziwieniem stwierdzano, że im starsza grupa wiekowa, tym więcej ciemnookich. Uznano więc, że z wiekiem tęczówki ciemnieją. Sądzono, że dochodzi do tego zwykle w okresie dojrzewania. Sprawę wyja­śniły opublikowane w 1975 roku analizy przeprowa­dzone w ramach badania dużej grupy bliźniąt z okolic Louisville w stanie Kentucky, których obserwację roz­poczęto jeszcze w 1957 roku. Okazało się, że chociaż w wieku trzech–sześciu miesięcy jasne oczy miało 75% dziewczynek i 82% chłopców, to gdy dzieci skończy­ły sześć lat, odsetek ten spadł do, odpowiednio, 26% i 32%. Trzeba dodać, że u niektórych dzieci doszło do rozjaśnienia oczu.

Barwa tęczówki zależy głównie od obecności melani­ny, tego samego barwnika, który odpowiada za kolor na­szych włosów i skóry. Jest on wytwarzany przez komórki zwane melanocytami i zbiera się w nich w specjalnych ziarnistościach. Bardzo gęsta warstwa takich komórek pokrywa tylną powierzchnię tęczówki, ale ilość melani­ny w nich zgromadzona jest podobna u wszystkich lu­dzi i nie wpływa istotnie na kolor oczu. Decyduje o nim melanina znajdująca się w melanocytach rozproszonych w zrębie tęczówki. Brązowe tęczówki zawierają nawet o 40% więcej melaniny niż niebieskie.

Produkcja melaniny w zrębie u dzieci rasy białej na ogół zaczyna się w kilka tygodni lub miesięcy po urodze­niu i właśnie to tłumaczy, dlaczego barwa ich oczu tak bardzo się zmienia w okresie przedszkolnym. Niektóre organizacje zajmujące się poszukiwaniem zaginionych w ogóle nie uwzględniają koloru oczu w rysopisie, jeśli dziecko nie ukończyło piątego roku życia!

Po kilku latach życia produkcja melaniny w oku ustaje i kolor tęczówek się stabilizuje, za wyjątkiem przypadków spowodowanych cho-robą, urazem lub przyjmowaniem niektórych le­ków. Spośród nich szczególnie silny efekt wywie­rają pochodne prostaglandyn (np. latanoprost), stosowane w leczeniu jaskry. U części pacjen­tów wywołują one już po kilku miesiącach sto­sowania silne zbrązowienie oczu. Naukowców zainspirowało to do sprawdzenia, czy barwa oczu zdrowych dorosłych osób rzeczywiście jest stabilna. Ponownie sięgnięto do grupy bliźniąt z Louisville i okazało się, że u około 6% dzieci kolor tęczówki nieco zmienił się między szóstym a 18 rokiem życia. Przy okazji niespodziewanie odkryto także, że w czasie trwania obserwacji u około 10% matek tych dzieci tęczówki znacznie pojaśniały. Tak więc nie przywiązujmy się zanad­to do koloru naszych oczu, tym bardziej barwy oczu naszych dzieci.