nauki ścisłe
dodano: 2015-11-19
Efekt piramidy

ARCHEOLOGIA

Efekt piramidy

Wzniesienie najsłynniejszej budowli Egiptu doprowadziło do rozwoju społecznej organizacji, która zmieniła świat

Zach Zorich

Egipt. Koniec lata, około 2525 roku przed narodzeniem Chrystusa. Wylewa Nil. Dla budowniczego Merrera to sygnał, że pora dostarczyć bloki skalne na miejsce, gdzie powstaje piramida dla faraona Chufu (gr. Cheops). Droga z kamieniołomów w Turze położonych na południowy wschód od portu w Gizie to zaledwie niecałe 13 km rzeką. Lecz ładunek lśniącego białego wapienia do obłożenia budowli, dużo waży i przewożące go barki mają problemy ze sterownością. Tymczasem rzeka, gdy wystąpi z brzegów, zdaje się bezkresna niczym ocean. Jednak Merrer już wcześniej żeglował na otwartym morzu. Flota wraz z 50 ludźmi pod jego wodzą jest w dobrych rękach.

Merrer wypatruje celu podróży. W oddali widzi, jak fale rozbijają się o masywną ścianę z wapienia. Inne łodzie wiozące zboże, drewno i zwierzęta hodowlane okrążają ją od wschodu, by wyładować w mieście towar, lecz barki Merrera nie płyną tak daleko. Przybijają do brzegu od północnej strony, gdzie złoci się zbocze płaskowyżu Gizy i opadając ku rzece, tworzy naturalną rampę, która ułatwi transport bloków skalnych na plac budowy.

Stojąc na brzegu Nilu, Merrer przygląda się powstającej budowli, która będzie najwyższą konstrukcją na świecie przez co najmniej 3800 lat. Tysiące robotników dwoi się i troi, transportując olbrzymie kamienie na miejsce, układając je i sprawdzając ich ustawienie. Proces budowy piramidy, która ostatecznie posłuży jako grobowiec Chufu, zbliża się ku końcowi. Wkrótce bloki skalne tworzące górne piętra znajdą się na swoim miejscu, a cała piramida zostanie pokryta okładziną z polerowanego wapienia z Tury i zwieńczona pozłacanym kamieniem szczytowym.

Kim byli budowniczowie piramid Chufu i innych egipskich władców? Dlaczego poświęcili życie na realizację tych wymagających projektów? Grecki historyk Herodot, żyjący w V wieku p.n.e., sądził, że piramidy zostały zbudowane przez zastępy niewolników mobilizowanych do ciężkiej pracy przez nadzorców. Jednak w ciągu minionych kilkudziesięciu lat odnaleziono inne źródła pisane, z których wynikało, że większość pracy wykonały ekipy budowalne złożone z obywateli Egiptu. Wspomniane materiały nie zawierały zbyt wielu informacji o życiu tych ludzi. Archeolodzy przypuszczali, że prawdopodobnie byli to słabo opłacani robotnicy, traktowani niewiele lepiej od niewolników – niedożywieni, zaniedbani, smagani biczami.

Dziś, dzięki nowym odkryciom, m.in. papirusowemu dziennikowi, który dokumentuje działania Merrera i jego załogi, wiemy więcej o robotnikach pracujących przy piramidach. Ponadto prace wykopaliskowe prowadzone w dwóch kluczowych lokalizacjach pokazują, że te monumentalne budowle są nie tylko osiągnięciem technicznym. Okazuje się, że rolą budowniczych nie było jedynie transportowanie kamiennych bloków – stanowili oni elitarną siłę roboczą, która wyruszała na wyprawy handlowe do miejsc oddalonych o setki kilometrów po zaopatrzenie i materiały budowalne. Rozwój wysoko zaawansowanej organizacji pracy i sieci handlowej nie tylko umożliwił budowę piramid, lecz także przyczynił się do wzrostu dobrobytu, który utrzymywał się przez stulecia. Te zmiany miały również wpływ na późniejsze cywilizacje.

Więcej w miesięczniku „Świat Nauki" nr 12/2015 »
Drukuj »
Ten artykuł nie został jeszcze skomentowany.
Aktualne numery
12/2017
10/2017 - specjalny
Kalendarium
Listopad
24
W 1859 r. Karol Darwin opublikował dzieło O powstaniu gatunków na drodze doboru naturalnego.
Warto przeczytać
Czy znasz powiedzenie że matematykowi do pracy wystarczy kartka, ołówek i kosz na śmieci? To nieprawda! Pasjonującą, efektowną i praktyczną matematykę poznaje się dopiero w laboratorium.

Logowanie

Nazwa użytkownika

Hasło

dodano: 2015-11-19
Efekt piramidy

ARCHEOLOGIA

Efekt piramidy

Wzniesienie najsłynniejszej budowli Egiptu doprowadziło do rozwoju społecznej organizacji, która zmieniła świat

Zach Zorich

Egipt. Koniec lata, około 2525 roku przed narodzeniem Chrystusa. Wylewa Nil. Dla budowniczego Merrera to sygnał, że pora dostarczyć bloki skalne na miejsce, gdzie powstaje piramida dla faraona Chufu (gr. Cheops). Droga z kamieniołomów w Turze położonych na południowy wschód od portu w Gizie to zaledwie niecałe 13 km rzeką. Lecz ładunek lśniącego białego wapienia do obłożenia budowli, dużo waży i przewożące go barki mają problemy ze sterownością. Tymczasem rzeka, gdy wystąpi z brzegów, zdaje się bezkresna niczym ocean. Jednak Merrer już wcześniej żeglował na otwartym morzu. Flota wraz z 50 ludźmi pod jego wodzą jest w dobrych rękach.

Merrer wypatruje celu podróży. W oddali widzi, jak fale rozbijają się o masywną ścianę z wapienia. Inne łodzie wiozące zboże, drewno i zwierzęta hodowlane okrążają ją od wschodu, by wyładować w mieście towar, lecz barki Merrera nie płyną tak daleko. Przybijają do brzegu od północnej strony, gdzie złoci się zbocze płaskowyżu Gizy i opadając ku rzece, tworzy naturalną rampę, która ułatwi transport bloków skalnych na plac budowy.

Stojąc na brzegu Nilu, Merrer przygląda się powstającej budowli, która będzie najwyższą konstrukcją na świecie przez co najmniej 3800 lat. Tysiące robotników dwoi się i troi, transportując olbrzymie kamienie na miejsce, układając je i sprawdzając ich ustawienie. Proces budowy piramidy, która ostatecznie posłuży jako grobowiec Chufu, zbliża się ku końcowi. Wkrótce bloki skalne tworzące górne piętra znajdą się na swoim miejscu, a cała piramida zostanie pokryta okładziną z polerowanego wapienia z Tury i zwieńczona pozłacanym kamieniem szczytowym.

Kim byli budowniczowie piramid Chufu i innych egipskich władców? Dlaczego poświęcili życie na realizację tych wymagających projektów? Grecki historyk Herodot, żyjący w V wieku p.n.e., sądził, że piramidy zostały zbudowane przez zastępy niewolników mobilizowanych do ciężkiej pracy przez nadzorców. Jednak w ciągu minionych kilkudziesięciu lat odnaleziono inne źródła pisane, z których wynikało, że większość pracy wykonały ekipy budowalne złożone z obywateli Egiptu. Wspomniane materiały nie zawierały zbyt wielu informacji o życiu tych ludzi. Archeolodzy przypuszczali, że prawdopodobnie byli to słabo opłacani robotnicy, traktowani niewiele lepiej od niewolników – niedożywieni, zaniedbani, smagani biczami.

Dziś, dzięki nowym odkryciom, m.in. papirusowemu dziennikowi, który dokumentuje działania Merrera i jego załogi, wiemy więcej o robotnikach pracujących przy piramidach. Ponadto prace wykopaliskowe prowadzone w dwóch kluczowych lokalizacjach pokazują, że te monumentalne budowle są nie tylko osiągnięciem technicznym. Okazuje się, że rolą budowniczych nie było jedynie transportowanie kamiennych bloków – stanowili oni elitarną siłę roboczą, która wyruszała na wyprawy handlowe do miejsc oddalonych o setki kilometrów po zaopatrzenie i materiały budowalne. Rozwój wysoko zaawansowanej organizacji pracy i sieci handlowej nie tylko umożliwił budowę piramid, lecz także przyczynił się do wzrostu dobrobytu, który utrzymywał się przez stulecia. Te zmiany miały również wpływ na późniejsze cywilizacje.